صنعت، معدن، تجارت

فرصتهای هنگفت پساسیل بهار ۹۸ را دریابیم

اگرچه سیل فروردین ماه امسال در سه استان کشور، بخش‌های مختلفی را متاثر کرده و مردم را به زحمت زیادی انداخته است، اما کارشناسان معتقدند که فرصت‌های هنگفتی در دوران پساسیل وجود دارد.

به گزارش آرمان اقتصادی، اگرچه سیل فروردین ماه امسال در سه استان کشور، بخش‌های مختلفی را متأثر کرده و مردم را به زحمت زیادی انداخته است، اما کارشناسان معتقدند که فرصت‌های هنگفتی در دوران پساسیل وجود دارد. فیصل مرداسی، دانش آموخته دکترای مدیریت و همایون خسروی پور، کارشناس مسائل اقتصادی در یادداشتی به بررسی فرصت‌های هنگفت پساسیل فروردین ۹۸ پرداخته‌اند:

در حالی‌که هزاران نفر از مردم شریف کشورمان در استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان در نتیجه باران‌های سیل‌آسای نوروز ۹۸ که در ۵۰ سال پیش نظیر نداشته است، خانه، کاشانه‌، مزارع و احشام خود را از دست داده‌اند و در شرایط سختی به سر می‌برند و هزاران میلیارد تومان خسارت ناشی از سیل و از دست رفتن منازل، مزارع، زیر ساخت‌ها و مشاغل در این استان‌ها روی میز دولت و مجلس قرارگرفته است، فارغ از ارزیابی حسن تدبیر یا احتمالاً بی‌تدبیری وزارت نیرو در مدیریت منابع آبی سدها و مضاعف شدن خسارت‌های غیرقابل جبران، به نظر می‌رسد این بارش‌ها پس از یک دوره بلندمدت خشکسالی دارای برکات و فرصت‌هایی است که غفلت از آنها خسارت‌بارتر از سیل خواهد بود. اگرچه این نوع بلایای طبیعی مختص کشورمان نیست و سیل گسترده پاکستان در ۲۰۱۰ با دو هزار کشته و سونامی مرگبار ژاپن با ۲۱ هزار کشته نمونه‌های آسیایی خشم طبیعت تلقی می‌شود.

تیزبینی در درک عمیق این فرصت‌ها که بسیار گسترده و ذینفعان زیادی را پوشش می‌دهد، می‌تواند ضمن کاهش آلام آسیب‌دیدگان و افزایش انگیزه ارائه خدمات مطلوب و خرسندساز به سیل‌زدگان که عموماً روستانشین یا ساکن شهرهای کوچک هستند باعث کاهش آثار خسارت‌بار سیل شده و تجربه انباشته‌ای برای مدیریت کلان کشور فراهم نماید.

۱) یکی از مهم‌ترین فرصت‌های این بارش شگفت‌آور، آماده‌سازی کشور برای دوره‌های کم بارش آینده با بهره‌مندی درست از منابع آب جدید است. طبیعت این اقلیم نشان داده است که کمیابی آب همواره در کنار مردم بوده است و دوره‌های تلخی در طول سالیان گذشته را رقم زده است. به‌عنوان کشوری که در منطقه خشک قرار دارد و همواره در معرض کم‌آبی است باید ضمن مستندسازی دقیق دوره‌ی خشک‌سالی اخیر و تهدیدات منطقه‌ای آن و شیوه‌های مختلف برخورد با خشک‌سالی در مناطق مختلف به‌ویژه مناطق مرکزی، از نظر دورنداشت که مجدد آیندگان با خشک‌سالی‌های احتمالی و حتماً با کمبود آب مواجه خواهند شد، لذا آگاهی و بهره‌مندی از تجربیات گذشته و خطرات امنیتی و اجتماعی، مدیران آینده را از مشکلات پیش رو آگاه ساخته و شرایط پاسخگویی مطلوب را از هم اکنون فراهم نمود. یکی از چنین تمهیداتی استفاده درست و بهینه از منابع آبی در دوره برکت نزولات آسمانی یا ترسالی است. مدیریت سفره‌های زیرزمینی، مدیریت منابع آبی موجود در پشت سدها، تقویت و توسعه سدهای موجود، جانمایی درست سدهای موردنیاز، مدیریت منابع آبی هورها و تالاب‌ها و مهمتر از همه عبرت گیری از خطاهای گذشته بسیار حیاتی است.

متأسفانه تجربه ثابت کرده است که پس از دوره رهایی از بحران، رخوت و سستی و احتمالاً گرفتاری روزمره مدیران، آنها را از توجه دقیق به ایام سخت و بحرانی دوره طولانی خشک‌سالی بازداشته و رویارویی با خشک‌سالی‌های بعدی را ناگوار و پرهزینه خواهد ساخت. خوشبختانه هم‌اکنون این تجربه تلخ، اهمیت منابع آبی را به همه مردم و ارکان حاکمیت نشان داده است و وزارت نیرو و علاقمندان به محیط زیست کشور باید از این فرصت در حافظه مردم و مسئولین ذی‌ربط نهایت استفاده را ببرند.

نباید به آسانی مخاطرات و تهدیدات ناشی از ریز گردها در استان‌های غرب کشور به خصوص خوزستان، شور شدن آب رودخانه‌ها به دلیل کاهش حجم آب و بروز نارضایتی‌های شدید مردمی در آبادان و خرمشهر، خشک شدن تدریجی دریاچه ارومیه، مشکلات سنگین کشاورزان در استان اصفهان، مهاجرت‌های مخرب به ویژه از نواحی روستایی طی دو دهه اخیر را به بوته فراموشی سپرد. چه اینکه چنین مشکلاتی در کشورمان قابل تکرار و در دو سده اخیر بر اساس شواهد تاریخی گاهی باعث خشک‌سالی‌های مرگ‌بار شده و بعضاً به آشوب‌های بزرگ اجتماعی مبدل می‌شود.

دیدن تلاش مردم و مسئولین برای دفع سریع آب رودخانه‌های طغیانگر به خلیج‌فارس و رفع مشکل مردم گرفتار سیلاب در کنار مرور خاطرات ایام کم آبی، ارزش قطره قطره این آب‌ها را نشان می‌دهد و این نگرانی را به ذهن متبادر می‌کند که ما در دفع بحران، کوتاه‌مدت و تدافعی می‌اندیشیم و این نتیجه برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدت است.

۲) یک فرصت استثنایی دیگر این رویداد تلخ، بازسازی سرمایه اجتماعی است.

همگان اذعان دارند که یکپارچگی مردم و افزایش ضریب اعتماد متقابل میان مردم و به ویژه به حاکمیت، یک توان با ارزش است و به عنوان زیرساخت توسعه کشورها و به ویژه کشورمان تلقی می‌شود که همواره با دشمنی‌های سرسختانه جبهه استکبار مواجه است. تجربه انباشته کشور نشان می‌دهد هرگاه این سرمایه اجتماعی لبریز می‌شود، قدرت و توان کشور در دستیابی به اهداف خود و دفع تهدیدات مضاعف می‌شود و بالعکس هرگاه این سرمایه اجتماعی آسیب می‌بیند، حرکت جامعه به‌سوی پیشرفت کند و دریافت آسیب‌ها جدی‌تر می‌شود.

سیل یک فرصت پر برکت برای یکپارچگی آحاد جامعه به ویژه جوانان با تمام نهادهای حاکمیتی برای کاهش آلام سیل‌زدگان و افزایش سرمایه اجتماعی را فراهم کرده است، لذا با درک این موقعیت و اهتمام در حراست از این سرمایه مهم که بسیار حساس و شکننده می‌باشد، باید با رسیدگی به موقع و مطلوب به مناطق سیل زده در قدرت و قوت این سرمایه کوشید و رکورد جدیدی از همراهی مسئولین و مردم در رفع یک بحران ملی و رسیدگی به مشکلات مردم را به ثبت رساند.

این فرصت برای نیروهای مسلح کشورمان از جمله سپاه، ارتش و بسیج بیش از همه‌ی ذینفعان آشکار شده است. تلاش شبانه‌روزی و مخلصانه نیروهای مسلح برای کمک به مردم، حس همدلی میان مردم و این نهادها را تقویت کرده و می‌تواند آسیب‌های گذشته را التیام دهد. لذا باید با برنامه‌ریزی درست قدر این سرمایه اجتماعی ارزشمند شناخته شده و ارج نهاده شود. آیا این رویداد در این شرایط که آمریکا، کشورمان را آماج فشارهای مختلف کرده است حکایت از دست غیبی خداوند متعال نمی‌کند که حمایت از استقامت مجاهدان راه حق را تضمین کرده است.

۳) سومین فرصت مهم دیگر، تحریک تقاضای مؤثر برای بازسازی و نوسازی مناطق سیل زده است. طبیعی است که سیل بهار ۹۸ تخریب عظیمی به بار آورده است و دولت متعهد به کمک به سیل‌زدگان برای بازسازی شهرها و روستاها است.

بازسازی با کیفیت مناطق سیل زده اعم از مسکن، زیرساختها و لوازم خانگی مورد نیاز می‌تواند باعث رونق تولید و اشتغال گسترده گردد. تأمین این حجم از نیازهای مردم در این مناطق از محل تولید داخلی فرصتی است که تولید کنندگان کشور باید با نهایت مسئولیت پذیری و دلسوزی از عهده آن برآیند.

از طرفی کشورمان همواره از بلایای طبیعی همچون زلزله و سیل در امان نبوده و نخواهد بود. یک عیب بزرگ مدیریتی است اگر خانه‌ها و زیرساختهایی که از نو می‌سازیم در مقابل بلایای طبیعی آینده مقاوم ساخته نشده باشند. بنابراین هم‌اکنون که قرار است به کمک سیل‌زدگان، روستاها و شهرهای سیل‌زده مجدد ساخته شوند، اهمیت زیادی دارد که با نظارت کافی و در بهترین شرایط ساخته شوند تا جبران اندکی از مصیبت وارده به سیل‌زدگان شده و از خسارت‌های جانی و مالی ناشی از بلایای آینده جلوگیری کنیم. این موضوع درباره زیرساخت‌ها مانند جاده‌ها، پل‌ها و… دو صد چندان با اهمیت‌تر است.

۴) چهارمین فرصت، یادگیری و انجام اقدامات پیشگیرانه و احتیاطی برای آینده است. سیل اخیر نشان داد کشور ما امکان دریافت نزولات آسمانی در ابعادی بسیار بزرگ در مدت زمان کوتاه چند روزه دارد. بنابراین مهم است که خود را برای بارش‌ها و سیل‌های بزرگ آماده کرده و با بررسی‌های فنی و علمی دقیق، خسارت‌های احتمالی را کاهش داده و مهم‌تر از آن از منافع دریافت حجم وسیعی آب شیرین ارزشمند، نهایت استفاده را برد.

نکته مهم بهره گیری از تجربیات دنیا در بازسازی‌های پس از بلایای طبیعی است. تنظیم مقررات و قوانین جدید با یادگیری از تجربه سیل اخیر، مبارزه با تجاوز به حریم رودخانه‌ها و مسیل ها، احداث سیل بندها با استحکام و ارتفاع مناسب‌تر، احداث کانال‌ها برای هدایت آب به نواحی پست بالا دست، جابجایی روستاها و بخش‌هایی از شهرهای کوچک در معرض خطر، ایجاد سیستم‌های پایش بارش و سیل، بازنگری در مدیریت اطلاع رسانی و هماهنگی میان عوامل دولتی و غیر دولتی مؤثر در بحران و….. از جمله اقداماتی است که می‌تواند کشور را در بحران‌های آینده یاری نماید.

منبع

مهر

همچنین بخوانید

دکمه بازگشت به بالا