بانک مرکزی میتواند حسابهای ارزی با سود رقابتی ایجاد کند
محمدحسین روشنک؛ رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و تاجیکستان
بازار ارز ایران تجربهای طولانی از تثبیت و اصلاح نرخ دارد که شاید بیش از ۱۵ سال طول کشیده است. مداخله دولتها در مسائل ارزی و اعلام نرخ ارز ۴۲۰۰ تومانی، نقطه آغاز مشکلات جدی در اقتصاد کشور بود و اثرات آن تا سالها ادامه یافت. اکنون که نرخ ارز به عنوان آزاد و مدیریت شناور اعلام شده، اصلاح واقعی و رسیدن به تعادل نیازمند زمان طولانی خواهد بود و نمیتوان انتظار داشت که بازار از فردا به شرایط عادی بازگردد. این مسیر ممکن است ۱۵ تا ۲۰ ماه یا حتی بیشتر طول بکشد تا به ثبات نسبی برسد.
یکی از مسائل مهم در اصلاح بازار ارز، ارزهای نگهداریشده در خانهها و خارج از کشور است. بخشی از این ارزها در دست مردم داخل کشور و بخش دیگری در حسابهای خارج کشور نگهداری میشود. برای بازگرداندن این منابع به چرخه اقتصاد، بانک مرکزی میتواند حسابهای ارزی با سود رقابتی ایجاد کند و منابع مردم را وارد سیستم بانکی کند. این اقدام هم عرضه ارز را افزایش میدهد و هم به مدیریت بهتر نرخ ارز کمک خواهد کرد.
در بخش مبنای گمرکی، نمایندگان مجلس در مصوبهای نرخ ارز واردات کالاها در سال آینده را تعیین کردند. طبق این مصوبه، نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی سایر کالاها به میزان متوسط نرخ ارز در بهمن ماه سال ۱۴۰۴ در بازار مورد تأیید بانک مرکزی تعیین شده است. این اقدام شفافیت و ثبات در محاسبات حقوق گمرکی را برای واردکنندگان ایجاد میکند و دولت را در پیشبینی دقیق درآمدهای گمرکی یاری میدهد.
اجرای این سیاست باید منصفانه و یکسان باشد؛ نادیده گرفتن تعهدات صادرکنندگان و تشویق کسانی که تعهدات خود را انجام ندادهاند، اعتماد فعالان اقتصادی را کاهش میدهد. بانک مرکزی و دولت موظفاند با مدیریت هماهنگ و ایجاد ثبات در سیاستهای ارزی، ضمن حفظ انصاف، مسیر اصلاحات را به شکلی پایدار پیش ببرند و از آسیب به اقتصاد کشور جلوگیری کنند.
علاوه بر این، همکاری نزدیک بانک مرکزی با بخش خصوصی و فعالان اقتصادی میتواند نقش مهمی در روانسازی بازار ارز ایفا کند. ایجاد ابزارهای تشویقی برای بازگرداندن ارزهای صادراتی، تسهیل معاملات ارزی قانونی و کاهش محدودیتها برای واردکنندگان، میتواند هم ثبات بازار را افزایش دهد و هم به اعتماد عمومی نسبت به سیاستهای ارزی کمک کند. این اقدامات، همراه با تعیین نرخ مبنای گمرکی شفاف و پایدار، زمینه را برای اصلاح تدریجی و موفقیتآمیز بازار ارز فراهم میکند.
