چه زمانی قطعات آسانسور را تعمیر و چه زمانی تعویض کنیم؟

وقتی آسانسور دچار خرابی می‌شود یا یکی از قطعات آن از کار می‌افتد، اولین سوالی که ذهن مدیر ساختمان را درگیر می‌کند این است: قطعه را تعمیر کنیم یا تعویض؟

پاسخ به این سوال همیشه ساده نیست؛ زیرا تصمیم‌گیری به عوامل مختلفی مانند میزان خرابی، عمر قطعه، هزینه تعمیر، دسترسی به قطعات یدکی و… بستگی دارد.

در این مقاله قصد داریم معیارهای مهم برای تصمیم‌گیری درباره تعمیر یا تعویض قطعات آسانسور را بررسی کنیم. همراه ما در این مقاله باشید تا با شناخت این معیارها، بهترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین تصمیم را برای نگهداری و عملکرد ایمن آسانسور خود بگیرید.

عمر مفید قطعه

هر یک از قطعات آسانسور دارای عمر مفید مشخصی هستند. با پایان یافتن این دوره، حتی اگر قطعه تعمیر شود، احتمال خرابی مجدد آن در مدت کوتاهی افزایش می‌یابد. به همین دلیل، توصیه می‌شود پس از پایان عمر مفید قطعات آسانسور، به جای تعمیر، آن‌ها را تعویض کنید تا از بروز خرابی‌های مکرر، افزایش هزینه‌ها و…  جلوگیری شود.

تعداد دفعات خرابی

اگر یکی از قطعات آسانسور، با وجود اینکه هنوز به پایان عمر مفید خود نرسیده، به‌طور مکرر دچار خرابی شود، بهتر است به جای تعمیر، تعویض را انتخاب کنیم. این کار از تکرار خرابی، افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری و اختلال در عملکرد آسانسور جلوگیری به عمل آورده و به حفظ ایمنی و بهره‌وری سیستم کمک می‌کند.

نقش قطعه در ایمنی آسانسور

برخی از قطعات آسانسور نقش مستقیمی در حفظ ایمنی و امنیت سرنشینان دارند. به همین دلیل، در صورت خرابی این قطعات، توصیه می‌شود به جای انجام تعمیرات موقت، قطعه معیوب به‌طور کامل تعویض شود.

وجود قطعه یدکی در بازار

یکی دیگر از عوامل مهم در تصمیم‌گیری برای تعمیر یا تعویض قطعات آسانسور، میزان دسترسی به قطعات یدکی است. در برخی موارد، به دلیل عدم موجودی یا دشواری تامین قطعه در بازار، امکان تعویض آن وجود ندارد. در چنین شرایطی، اگر تعمیر قطعه از نظر فنی و ایمنی امکان‌پذیر باشد، تعمیر منطقی‌ترین و درست‌ترین گزینه است.

برآورد نسبت هزینه تعمیر به تعویض

اگر هزینه تعمیر یک قطعه به حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد هزینه خرید و تعویض آن برسد، توصیه می‌شود به جای صرف هزینه برای تعمیر، قطعه معیوب با یک قطعه جدید جایگزین شود.

زمان تعمیر یا تعویض پاراشوت (ترمز اضطراری)

در صورت پاره‌شدن سیم بکسل یا افزایش سرعت از حد مجاز، پاراشوت یا ترمز اضطراری، فوری کابین آسانسور را متوقف می‌کند. علائم خرابی در پاراشوت شامل لرزش غیرعادی کابین، توقف ناگهانی بدون دلیل مشخص، و خطاهای مکرر در تابلو برق است.

تعمیر پاراشوت تنها زمانی قابل قبول است که فعال‌شدن آن به دلیل تنظیم نادرست گاورنر بوده و قطعه دچار فرسودگی یا آسیب فیزیکی نشده باشد. در غیر این صورت، به‌خصوص اگر پاراشوت یک‌بار فعال شده باشد، استانداردهای ایمنی تعویض کامل آن را الزامی می‌دانند.

چه زمانی موتور آسانسور را تعمیر کنیم و چه زمانی تعویض؟

خرابی موتور معمولا با علائمی مثل کند شدن سرعت حرکت آسانسور، صدای غیرعادی در حین حرکت، گرمای بیش از حد، و توقف‌های مکرر بین طبقات خودش را نشان می‌دهد.

اگر خرابی به سیم‌پیچ، بلبرینگ، یا قطعات جزئی محدود باشد و موتور از عمر مفید استانداردش نگذشته باشد، تعمیر منطقی و به‌صرفه است. اما اگر موتور در بازه کوتاهی چندین بار تعمیر شده، دچار سوختگی سیم‌پیچ شده، یا قطعه یدکی مناسب برای مدل آن در بازار پیدا نشود، تعویض موتور انتخاب بهتری است.

برای خرید موتور آسانسور و سایر قطعات اصلی، می‌توانید به بورس قطعات آسانسور در تهران مراجعه کنید. خرید از مراکز معتبر، علاوه بر تضمین اصالت کالا، امکان دریافت مشاوره تخصصی و انتخاب موتور متناسب با مشخصات فنی آسانسور را نیز فراهم می‌کند.

بهترین زمان تعویض یا تعمیر برای کنترلر یا تابلو برق آسانسور

خرابی کنترلر معمولا با علائمی مثل خطاهای مکرر و تصادفی، رفتار غیرقابل پیش‌بینی آسانسور، توقف در طبقات اشتباه، یا قفل‌کردن ناگهانی سیستم خودش را نشان می‌دهد.

اگر خرابی به یک کارت یا ماژول خاص محدود باشد و قطعه یدکی آن در بازار موجود باشد، تعمیر یا تعویض همان بخش کافی است. اما اگر کنترلر قدیمی بوده و دیگر قطعه یدکی برای آن تولید نمی‌شود، یا خرابی‌ها مکرر و در بخش‌های مختلف باشند، تعویض کامل تابلو برق منطقی‌تر است. در آسانسورهای قدیمی، می‌توان با تعویض کنترلر و ارتقای قطعات آسانسور کل سیستم را بروز کرده و مطابق استانداردهای روز مدرن‌سازی انجام داد.

ریل را تعمیر کنیم یا تعویض؟

از علائم خرابی یا فرسودگی ریل می‌توان به لرزش و تکان‌های غیرعادی آسانسور هنگام حرکت، صدای ساییدگی، و ناهمواری در مسیر حرکت اشاره کرد.

اگر مشکل خم‌شدگی جزئی، شل‌شدن اتصالات، یا فرسودگی سطحی باشد، تعمیر و تنظیم مجدد کافی است. اما اگر ریل دچار خوردگی عمیق، ترک، یا انحراف از محور اصلی شود، باید ریل فرسوده را جایگزین نمود؛ چون هیچ تعمیری نمی‌تواند دقت و ایمنی ریل آسیب‌دیده را به سطح استاندارد بازگرداند.

تعمیر و تعویض درب آسانسور

علائم خرابی درب شامل بسته یا باز نشدن کامل، توقف وسط مسیر، صدای ساییدگی هنگام حرکت، و کند شدن سرعت باز و بسته‌شدن درب اتوماتیک است.

به دلیل پیچیدگی مکانیزم درب، بسیاری از خرابی‌ها در قطعات درب با تعمیر یا تعویض قطعات جزئی مثل کفشک، کوپلینگ، موتور درب، یا تسمه قابل رفع هستند و نیازی به تعویض کامل وجود ندارد. اما اگر چارچوب یا ریل درب دچار آسیب جدی یا تغییر شکل شود و یا اگر سیستم ایمنی درب مثل سنسور و لبه ایمنی به‌درستی کار نکند و قابل تعمیر نباشد، تعویض کامل درب ضروری است.

تراول کابل آسانسور؛ تعویض و تعمیر آن

در اکثر مواقع خرابی تراول کابل با علائمی مثل قطع و وصل‌شدن ناگهانی روشنایی کابین، خطاهای تصادفی در تابلو برق، خاموش‌شدن دکمه‌های داخل کابین، یا رفتار غیرعادی درب بروز پیدا می‌کند. تراول کابل جز قطعاتی از آسانسور است که در صورت بروز خرابی تعمیر آن توصیه نمی‌شود و بهتر است تعویض شود.

سنسور آسانسور؛ تعمیر یا تعویض؟

خرابی سنسور معمولا با توقف کابین بالاتر یا پایین‌تر از سطح طبقه، لرزش هنگام توقف، و خطاهای مکرر لول‌بندی در تابلو برق مشخص می‌شود. اکثر اوقات خرابی‌های سنسور قابل تعمیر نیست و باید قطعه تعویض شود، از سوی دیگر به دلیل قیمت پایین قطعه تعمیر آن صرفه اقتصادی ندارد. اما در موارد محدودی خرابی سنسور به علت کثیفی یا جابجایی آهنربای مقابل سنسور است و به راحتی با تمیزکاری و یا تنظیم مجدد برطرف می‌شود.

تعمیر یا تعویض زنجیر جبران

خرابی زنجیر جبران با علائمی مانند برخورد زنجیر با چاهک آسانسور، ایجاد صداهای غیرعادی هنگام حرکت کابین، لرزش بیش از حد به‌ویژه در طبقات پایینی، زنگ‌زدگی شدید یا تغییر شکل و شکستگی حلقه‌های زنجیر قابل تشخیص است.

زنجیر جبران از قطعاتی است که در صورت آسیب‌دیدگی، امکان تعمیر مطمئن و استاندارد آن وجود ندارد. بنابراین، اگر زنجیر دچار زنگ‌زدگی شدید، شکستگی حلقه‌ها، تغییر شکل یا فرسودگی قابل توجه شده باشد، باید به‌طور کامل تعویض شود. همچنین، صداهای غیرعادی زنجیر را نباید نادیده گرفت؛ زیرا ادامه استفاده از زنجیر معیوب می‌تواند علاوه بر کاهش ایمنی آسانسور، به سایر تجهیزات داخل چاهک نیز آسیب وارد کند.

سیم بکسل آسانسور؛ تعمیر یا تعویض؟

علائم خرابی سیم بکسل شامل پارگی یا بیرون‌زدگی رشته‌های سیم بکسل، زنگ‌زدگی، کاهش قطر نسبت به اندازه اصلی، و صدای غیرعادی در هنگام حرکت آسانسور است.

به محض مشاهده هر نوع پارگی، زنگ‌زدگی عمیق، یا کاهش قطر، تعویض فوری سیم بکسل ضروری است. استانداردهای ایمنی بین‌المللی از جمله EN81 حد مشخصی برای تعداد رشته‌های پاره‌شده تعریف کرده‌اند که از آن به بعد سیم بکسل باید بلافاصله تعویض شود.

پولی آسانسور را تعمیر کنیم یا تعویض؟

فرسودگی پولی در اکثر مواقع با ایجاد شیارهای عمیق روی سطح آن، لرزش هنگام حرکت کابین، و سایش غیرعادی سیم بکسل مشخص می‌شود.

اگر فرسودگی سطح پولی جزئی باشد، در برخی موارد می‌توان آن را تراشکاری کرده و به حالت اولیه بازگرداند. اما اگر شیارهای روی پولی عمیق شده، قطر آن کاهش یافته، یا جنس سطح آن آسیب دیده باشد، تعویض کامل ضروری است. توجه داشته باشید که پولی فرسوده علاوه بر اینکه عملکرد موتور را تحت تاثیر قرار می‌دهد، باعث سایش زودهنگام سیم بکسل هم شده و در بلندمدت هزینه زیادی به شما تحمیل می‌کند.

گاورنر را تعمیر یا تعویض کنیم؟

علائم خرابی گاورنر شامل فعال‌شدن ناگهانی و بی‌دلیل پاراشوت، خطاهای سرعت در تابلو برق، و حرکت نامنظم کابین است.

تعمیر گاورنر در مواردی مثل تنظیم نادرست یا کثیفی مکانیزم داخلی امکان‌پذیر است. اما اگر قطعات داخلی آن دچار فرسودگی یا آسیب فیزیکی شده باشند، باید قطعه تعویض شود. گاورنر باید به‌صورت دوره‌ای تست و کالیبره شود و هرگز نباید تنظیم یا تعمیر آن را به افراد غیرمتخصص سپرد، چون خرابی این قطعه روی عملکرد پاراشوت و ایمنی سرنشینان اثر می‌گذارد.

وزنه تعادل آسانسور؛ تعمیر یا تعویض؟

وزنه تعادل در چاهک آسانسور روبروی کابین قرار دارد و وظیفه آن کاهش فشار بر روی موتور است. این وزنه بخشی از وزن کابین را جبران می کند تا موتور مجبور نباشد تمام بار کابین را به تنهایی تحمل کند. در صورت نبود یا خرابی وزنه تعادل فشار وارده به موتور افزایش پیدا می‌کند و میزان مصرف برق، صدای غیرعادی از چاهک، لرزش هنگام حرکت، و افزایش محسوس مصرف برق از نشانه‌های رایج خرابی این قطعه هستند.

وزنه تعادل معمولا قطعه‌ای بادوام است و به‌ندرت نیاز به تعویض کامل پیدا می‌کند. در بیشتر موارد آسیب به اتصالات یا قاب نگهدارنده است که با تعمیر یا تعویض همان بخش برطرف می‌شود. تعویض کامل تنها زمانی ضروری است که وزنه‌ها دچار شکستگی جدی یا خوردگی عمیق شده باشند. توجه کنید؛ وزن این قطعه باید با وزن کابین و ظرفیت بار آسانسور متناسب باشد، و هر تغییری در کابین باید با بازبینی وزنه تعادل همراه شود.

جمع بندی

در حالت کلی تصمیم‌گیری بین تعمیر و تعویض قطعات آسانسور با توجه به عمر مفید قطعه، تعداد دفعات خرابی، نقش قطعه در ایمنی سیستم، موجود بودن قطعه یدکی در بازار، و نسبت هزینه تعمیر به تعویض مشخص می‌شود.

توجه داشته باشید برای قطعاتی چون پاراشوت، سیم بکسل و گاورنر که به صورت مستقیم با ایمنی آسانسور در ارتباط است، تعویض به جای تعمیر توصیه می‌شود. این موضوع از جهت امنیت و سلامتی سرنشینان اهمیت زیادی دارد.

علاوه براین با انجام سرویس‌های دوره‌ای و نگهداری اصولی آسانسور از بروز خرابی‌های اساسی و به خطر افتادن سیستم آسانسور جلوگیری به عمل آوریم.

سیم بکسل آسانسور قابل تعمیر است؟

خیر، در صورت خرابی، پارگی و هر گونه مشکلی در سیم بکسل قابل تعمیر نیست و باید تعویض شود.

آیا بعد از فعال شدن پاراشوت، امکان استفاده مجدد از پاراشوت وجود دارد؟

خیر، بر اساس الزامات ایمنی باید پس از فعال سازی پاراشوت باید تعویض شود.