با ظهور و بلوغ فناوریهای نوین در انقلاب صنعتی چهارم، منظومههای ماهوارهای به عنوان نماد عصر چهارم فضا در صنعت ماهواره در حال رونمایی و بهرهبرداری است.
به گزارش پایگاه خبری آرمان اقتصادی، منظومههایی چندصدتایی و چندهزارتایی از ماهوارههای ارزانقیمت و پرظرفیت که در مدار نزدیک به زمین مستقر شده و با سرعت بسیار بالا و تأخیر بعضاً کمتر از زیرساختهای زمینی اقدام به پوشش وسیعی از کره زمین میکنند و از لحاظ فنی، تطابقپذیری بسیار مناسبی با نسل پنجم ارتباطات (۵G) دارند.
همگرایی در پیشرفت فناوری، ظهور مدلهای جدید تجاری، تخصیص بودجههای هدفمند و تقاضای بیشتر کاربران برای تأمین ظرفیت بیشتر، سرعت بالاتر و تأخیر کمتر، موفقیت بازار منظومههای ماهوارهای را اکنون نسبت به گذشته محتملتر میکند.
طبق آمار اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU)، بیش از ۴ میلیارد نفر در کشورهای در حال توسعه و بیش از ۲۰۰ میلیون نفر در کشورهای پیشرفته به اینترنت دسترسی ندارند و این درحالیست که طبق آمار اتحادیه بینالمللی مخابرات، متوسط ضریب نفوذ اینترنت در دنیا از حدود ۱۷ درصد در سال ۲۰۰۵ به حدود ۵۳ درصد در سال ۲۰۱۹ است. بنابراین تأمین خدمات پهنباند و اینترنت، محرک اصلی توسعه منظومهها و ارائه خدمات به صورت منطقهای و جهانی شده است.
چالشهای مختلفی از سوی تحلیلگران، برای توسعهدهندگان، بهرهبرداران و دولتها در بهرهبرداری از منظومههای ماهوارهای مطرح شده است. مهمترین چالشهای پیش رو در این حوزه عبارتند از: تغییر مفاهیم حکمرانی در کنترل ترافیک ارتباطات و محتوا و گریز از درگاههای رسمی تبادل دیتا در کشور، ثبت بینالمللی و انبارداری طیف (ضایع کردن دسترسی و حقوق مدار فرکانس دیگر کشورها)، مدیریت ترافیک منظومهها در فضا، کاهش خطرات پسماندهای فضایی، ابهام در تأمین مالی و برنامه کسب و کار.
رویکرد مرکز ملی فضای مجازی: بهرهبرداری از فرصتها و پیشگیری از آسیبها
با رشد اقتصاد بخش فضایی، کشورها برای ایجاد نوآوری و رشد اقتصادی به دنبال نقشآفرینی و بهرهبرداری در این صنعت نوپا هستند و دولتها به طور فزایندهای برای جذب و تسهیل ورود سرمایهگذاران جدید فضایی رقابت میکنند.
در این میان اگرچه اهدافی همچون ایجاد فرصتهای جهانی ارتباطات برای کاهش شکاف دیجیتال و پوشش مناطق محروم و کمبرخوردار کره زمین در کنار اهداف اقتصادی و توسعه سهم بازار جهانی مشهودند اما اهداف جانبی و نهفته سیاسی و امنیتی آنها از جمله تاثیرگذاری بر حکمرانی ارتباطات نیز غیر قابل انکارند.
مدیریت هوشمند فرصتها و چالشهای کارکرد منظومههای ماهوارهای برای تمام حاکمیتها حتی کشورهای پیشرو در این زمینه از اولویت بالایی برخوردار است. از دامنه تاثیر فراگیر خدمات منظومهای میتوان به حوزههای فضای مجازی، ارتباطات و دسترسی به اینترنت، داده و محتوا، شبکههای زیرساختی در معماری ارتباطات، کیفیت دسترسی به خدمات اپراتوری، اقتصاد دیجیتال، امنیت و حاکمیت اشاره کرد.
ظرفیتها و نیاز کشور
وسعت و تنوع جغرافیایی ایران در منطقه غرب آسیا، موقعیت ژئوپلتیک کشور در اتصال سه قاره جهان، جمعیت ۸۵ میلیونی ایران و بیش از ۴۰۰ میلیونی منطقه، منابع عظیم انرژی، شاهراههای ارتباطی حساس آبی، هوایی و زمینی و محل وقوع بسیاری از جنگهای اخیر در جهان، همه و همه لزوم بهرهمندی از یک زیرساخت فضایی ایمن، مستقل و قدرتمند برای بهرهبرداری از خدمات مخابراتی، ناوبری و سنجش از دور را مشخص میکند.
منظومههای ماهوارهای میتوانند با توجه به ویژگیهای ذاتی خود همچون پایداری، انعطافپذیری، تأخیر کم و تأمین ظرفیت قابل ملاحظه و ارزانقیمت، کمک شایانی در کاهش شکاف دیجیتال در کشور و سیگنالرسانی به مناطق محروم و دورافتاده داشته و به عنوان بخش مهمی در لایه زیرساخت و خدمات پایه معماری شبکه ملی اطلاعات نقشآفرین باشد.
با عنایت به بیش از دو دهه فعالیت جمهوری اسلامی ایران در صنعت فضایی و دستیابی به دانش بومی چرخه کامل زنجیره ارزش ماهواره، صنعتیسازی و راهاندازی منظومه ماهوارهای میتواند مسیر میانبر دسترسی کشور به خدمات فضاپایه و منابع مدار فرکانس باشد و دسترسی نسلهای آتی ایران به فضا را تضمین کرده و جان تازهای به صنعت فضایی ایران بخشد.
مرکز ملی فضای مجازی همراستا با اهداف سند جامع توسعه هوافضای کشور و به منظور بهرهبرداری از همه ظرفیتهای زیرساختی کشور، از توسعه صنعت فضایی کشور و نقشآفرینی فعالانه آن در تکمیل شبکه ملی اطلاعات برای کاهش شکاف دیجیتال و ارائه خدمات متنوع فضاپایه به جامعه پشتیبانی و حمایت میکند.
لزوم فعالیت اپراتورهای ماهوارهای در چارچوب قانون
بازارهای تجاری و سرمایهگذاران خصوصی، دنباله روی بخش دولتی به عنوان مهمترین مشتری اولیه خدمات فضایی هستند. نوآوری در فناوری، محرکی برای دولتهاست که رهبری جهانی را به دنبال خواهد داشت. از سوی دیگر با رشد انفجاری تبادل دادهها و تحول دیجیتال در صنایع مختلف، رقابت و تقاضا برای دسترسی به زیرساخت مخابراتی پایدار و پرسرعت به شدت افزایش پیدا کرده است.
با این تحول شگرف در بلوغ فناوریهای مختلف و صنعت ساخت و پرتاب ماهواره، کشورهای پیشرفته با نادیده انگاشتن حقوق و منافع سایر کشورها و با سرمایهگذاریهای هنگفت در بهرهبرداری از منظومههای ماهوارهای، درصدد ایجاد یک رهبری و حکمرانی جدید در حوزه ارتباطات فضاپایه، دسترسی نامحدود به منابع مدار-فرکانس، کاربری دوگانه (نظامی و غیرنظامی) از منظومههای ماهوارهای و تهدید حاکمیت ارتباطات در کشورهای مستقل و در حال توسعه هستند.
اپراتورهای ماهوارهای ملزم به فعالیت طبق معاهدات بینالمللی در حوزه فضایی و اصول و مقررات سازمان ملل و اتحادیههای تخصصی مربوطه هستند و باید قوانین و مقررات ملی کشورها را برای حفظ استقلال و حاکمیت دولت ها در حوزه ارتباطات و صیانت از گذرگاههای رسمی تبادل اطلاعات را به منظور جلوگیری از هرج و مرج و مقابله با جرایم سایبری رعایت کنند. حفظ حریم خصوصی آحاد جامعه از جمله الزامات و خطوط قرمز مقرات برای اپراتورهای ماهوارهای در توسعه زیرساخت ارتباطی و فعالیت در معماری شبکه ملی اطلاعات کشور است.
تعیین راهبرد و تدوین طرحهای کلان در کارگروه منظومههای ماهوارهای
مرکز ملی فضای مجازی ضمن توجه به تأثیر منظومههای ماهوارهای به عنوان بخش جداییناپذیر ارتباطات آینده و به منظور سامانبخشی به فعالیت سازمانهای متولی در این حوزه، اقدام به تشکیل کارگروه منظومههای ماهوارهای با رویکرد بهرهمندی از فرصتهای جهانی و صیانت از ظرفیتهای ملی کرده است.
این کارگروه در بالاترین سطح با حضور همه نمایندگان و نقش آفرینان صنعت فضایی، حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، تنظیم مقررات ارتباطات و کسب و کار به منظور تدوین چارچوب مدیریت هوشمند حوزه منظومههای ماهوارهای از منظر فضای مجازی تشکیل شده است. این کارگروهها مسئولیت تدوین راهبردها، طرحهای کلان ملی، مقررات، دستورالعملها و استانداردهای بهرهمندی از فرصتها و پیشگیری از آسیبهای احتمالی را از ابعاد مختلف فنی و توسعه زیرساخت، رگولاتوری، کسب و کار، حقوقی، ارتباطات بینالملل و دفاعی و امنیتی بر عهده دارند.
انتهای پیام