*امین غزالی/ کارشناس بازار سرمایه
نیاز شدید بازار به عرضه سکه و حباب ایجاد شده در بازار در هفتههای اخیر و وظیفه ذاتی بانک مرکزی در حوزه نظارت بر معاملات و تنظیم مقررات مربوطه، این بانک را بر آن داشت تا انواع سکه را با هدف تعدیل قیمت و ازطریق مزایده حضوری (حراج) در بانک کارگشایی عرضه کند.
عرضه سکه طلا با این روش، اگرچه تا حدودی در تعدیل قیمت و کاهش حباب ایجاد شده در آن مؤثر بود ولی اشکالات متعددی نیز به همراه داشته است که از آن جمله میتوان به محدودیتهای زمانی و مکانی برای شرکتکنندگان در حراج اشاره کرد.
به عبارت دیگر، حضور فیزیکی در محل برگزاری مزایده برای بسیاری از فعالان بازار امکانپذیر نبوده و در عین حال، حضور تعداد زیادی از فعالان بازار موجب ایجاد صفوف طولانی و هرج و مرج در برگزاری مزایده میشود.
همچنین از آنجایی که سکههای طلا در بستههای ۲۰، ۵۰ و ۱۰۰ تایی به مزایده گذاشته میشوند، لذا فروش هر بسته، دقایقی به طول میانجامد و امکان فروش حجم قابل توجهی از سکه طلا در زمان محدود وجود ندارد.
علاوه بر این، فروش سکه از طریق بانک کارگشایی در مقاطع مشخصی انجام میشود و بر این اساس نمیتوان از این ابزار جهت سیاستگذاری مستمر در بازار استفاده کرد. از طرف دیگر بازار سرمایه و بهویژه بورس کالا در سالهای اخیر هم از جهت کمی و افزایش حجم معاملات و هم جهت کیفی و تنوع ابزارها، رشد و توسعه قابل توجهی داشته است.
در همین حال بورس کالا در راستای ساماندهی بازار سکه طلا اقدام به راهاندازی ابزارهای متعددی از جمله گواهی سپرده سکه طلا، قراردادهای آتی و قراردادهای اختیار معامله کرده است.
معاملات در بورس کالا، متشکل و سازمان یافته، قانونمند، قابل نظارت، شفاف، رقابتی و کم هزینه است و در مقایسه با تشریفات مزایده در بانک کارگشایی از سرعت بالاتری برخوردار است.
حضور سرمایهگذاران خرد از نقاط مختلف کشور در این بازار نیز به افزایش کارایی و عادلانه بودن معاملات کمک میکند. در نهایت به نظر میرسد عرضه سکه توسط بانک مرکزی و از طریق ساز وکار گواهی سپرده طلا در بورس کالا علاوه بر اینکه امکان سیاستگذاری مستمر و جلوگیری از بروز شوکهای مخرب را فراهم میکند، عرضه سکه طلا در مقادیر قابل توجه را تسهیل کرده و کارایی بازار را افزایش میدهد.
در این راستا، سیاستگذاری واحد و متمرکز بر بازارهای مالی و هماهنگ کردن آنها در جهت رشد و شکوفایی اقتصاد کشور، بار دیگر خود را نشان میدهد.
