اهمیت توسعه صنعت شاخص‌سازی + ویدئو

پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) در یک میزگرد تلویزیونی با حضور رضا کیانی مدیر تحقیق و توسعه بورس تهران و علی اسکینی مدیر سرمایه‌گذاری تأمین سرمایه نوین، به بررسی دلایل ادعای انطباق نداشتن عملکرد و بازده پرتفوی برخی سرمایه‌گذاران و سهام‌داران با روند شاخص‌های بورس پرداخت.


رضا کیانی مدیر تحقیق و توسعه بورس تهران در میزگرد تلویزیونی پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا)، با اشاره به اهمیت توسعه صنعت شاخص‌سازی گفت: «وجود شاخص‌های متعدد و متنوع برای بازار سرمایه ضروری است، اما آن‌چه اهمیت دارد، شفافیت کامل در متدولوژی شاخص‌هاست؛ باید به‌صورت روشن اعلام شود شاخص‌ها با چه استانداردی طراحی شده‌اند، شرکت‌ها چگونه انتخاب می‌شوند، وزن‌دهی به چه شکلی است و فرآیند ری‌بالانسینگ چگونه انجام می‌شود».

مدیر تحقیق و توسعه بورس تهران با اشاره به عملکرد صندوق‌های شاخصی در بازار سرمایه افزود: «صندوق‌های شاخصی که با هدف ردگیری شاخص‌ها فعالیت شده‌اند، در مجموع عملکرد قابل‌قبولی داشته‌اند. هرچند هر صندوق ممکن است ترکینگ‌ارور خاص خود را داشته باشد و عملکرد برخی بهتر و برخی ضعیف‌تر باشد، اما بررسی میانگین روند و عملکرد صندوق‌های شاخصی نشان می‌دهد این صندوق‌ها عموما در ردگیری شاخص‌ها موفق بوده‌اند. با توجه این موضوع می‌توان ادعا کرد شاخص اصولاً قابل ردگیری است.»

کیانی با تأکید بر این‌که تسهیل ردگیری شاخص صرفاً به اصلاح محاسبات شاخص محدود نمی‌شود، گفت: «بخشی از مسئله به ابزارهایی بازمی‌گردد که در اختیار مدیران صندوق‌های سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد. اگر این ابزارها توسعه پیدا کند، امکان ردگیری دقیق‌تر شاخص‌ها نیز فراهم خواهد شد.»

او با اشاره به ایجاد «TAL» در بورس تهران و امکانات آن برای مدیران صندوق‌های شاخصی اعلام کرد: «در صورت افزایش عمق این بازار، صندوق‌های شاخصی می‌توانند با استفاده از آن بخش مهمی از ترکینگ‌ارور خود را پوشش دهند. به‌عنوان مثال، در شاخص ۳۰ شرکت بزرگ که هر ۳ ماه یک‌بار ترکیب آن تغییر می‌کند، محاسبات شاخص بر اساس قیمت پایانی انجام می‌شود، اما مدیران صندوق‌ها الزاماً نمی‌توانند سهام را با قیمت پایانی خریداری کنند. در چنین شرایطی، استفاده از TAL می‌تواند به کاهش انحراف در ردگیری شاخص کمک کند.»

مدیر تحقیق و توسعه بورس تهران ایجاد بازار قراردادهای آتی و اختیار معامله مبتنی بر شاخص‌ها را یکی از ابزارهای مهم مغفول‌مانده در بازار سرمایه دانست و گفت: «آتی و اختیار معامله شاخص از ابزارهای کلیدی سرمایه‌گذاری روی شاخص در بازارهای جهانی است. این ابزار با تلاش‌های متعدد و برگزاری جلسات در کمیته فقهی، در سال ۱۳۹۴ مجوز لازم را به‌عنوان آتی و اختیار معامله سبد سهام با کارکرد شاخص دریافت کرده، اما تاکنون به‌صورت عملیاتی فعال نشده است.»

کیانی با اشاره به تجربه‌های محدود گذشته در این زمینه افزود: «نمونه‌هایی از این ابزارها روی شاخص ۳۰ شرکت و برخی سبدها اجرا شد، اما به دلایل مختلف تداوم نداشت.»

به گفته او، در صورت ایجاد عزم جدی برای آغاز به‌کار دوباره این ابزارها و انجام اصلاحات، نهادهای مالی و بورس تهران از توسعه آن استقبال خواهند کرد.

او تأکید کرد: «فعال‌سازی این ابزارها می‌تواند به بازار سرمایه و آن دسته از سرمایه‌گذارانی که قصد دارند به‌صورت حرفه‌ای و دقیق روی شاخص‌ها سرمایه‌گذاری کنند، کمک قابل‌ توجهی ارائه دهد.»

مشروح میزگرد تلویزیونی بررسی دلایل واگرایی شاخص با بازده پرتفوی برخی سرمایه‌گذاران بورس را در سایت و شبکه‌های اجتماعی پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) مشاهده کنید.

بخشی از صحبت‌های رضا کیانی مدیر تحقیق و توسعه بورس تهران را، که در میزگرد تلویزیونی «سنا» بیان شده، در ویدئوی زیر ببینید:

https://www.sena.ir/d/2026/02/01/0/60549.mp4?ts=1769948056000

خروج از نسخه موبایل