به گزارش خبرنگار ایبنا، شاهین شایان آرانی؛ اقتصاددان در دومین روز از همایش بانکداری اسلامی که امروز چهارشنبه ۱۱ شهریورماه برگزار شد، در سخنانی به مقایسه نظام مالی اسلامی و نظام مالی متعارف پرداخت و گفت: شواهد مطالعات انجامشده نشان میدهد نظام مالی اسلامی در زمان بحرانهای مالی، از ثبات و تابآوری بیشتری برخوردار است و شکنندگی کمتری دارد.
شایان آرانی با اشاره به یک مطالعه انجامشده بر پایه دادههای ۳۰ سال گذشته و گزارشهای کمیته بال اسلامی اظهار کرد: در این مطالعه، تابآوری، ثبات و شکنندگی نظام مالی اسلامی در مقایسه با نظام مالی متعارف و در چهار بحران مختلف مورد بررسی قرار گرفته است؛ چراکه بحران در واقع یک شوک به نظام مالی است و میزان تحمل سیستم در برابر این شوک، معیار مهمی برای سنجش تابآوری آن محسوب میشود.
وی افزود: شواهد نشان میدهد مؤسسات مالی اسلامی در مجموع از سرمایه محکمتر، کیفیت دارایی بهتر و پایداری بیشتری برخوردارند. یکی از دلایل این موضوع، ممنوعیت مشارکت در معاملات پرریسک، فعالیتهای سوداگرانه و معاملات فاقد پشتوانه دارایی است.
این اقتصاددان ادامه داد: در نظام مالی اسلامی، معاملات باید پشتوانه واقعی داشته باشند و تأمین مالی بر مبنای دارایی و فعالیت اقتصادی واقعی انجام شود. همچنین ممنوعیت قمار و سوداگری، محدودیت استفاده از مشتقات مالی و الزام به رعایت موازین شرعی، به ایجاد استحکام بیشتر در ساختار این نظام کمک میکند.
شایان آرانی با اشاره به وجود نظام حاکمیت شرعی در کنار نظام حاکمیت احتیاطی در بانکداری اسلامی گفت: در این نظام یک لایه حاکمیتی مضاعف وجود دارد که میتواند به رفتار محافظهکارانهتر مؤسسات مالی و ایجاد دیوارهای دفاعی در برابر شوکهای مالی منجر شود.
وی در عین حال تأکید کرد: مسئله مهم این است که باید بررسی کنیم نظام مالی اسلامی پس از وقوع بحران چگونه رفتار میکند. ممکن است این نظام در زمان وقوع بحران تابآوری بالاتری داشته باشد و شکنندگی آن کمتر باشد، اما زمانی که اقتصاد پس از بحران وارد دوره بیثباتی میشود، نحوه عملکرد نظام مالی اسلامی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
این اقتصاددان افزود: در مجموع، شواهد نشان میدهد بانکهایی که مدیریت ریسک و مدیریت مالی مناسبی دارند، در نظام اسلامی مقاومتر از نظام متعارف عمل میکنند؛ هرچند این برتری را نمیتوان در همه شرایط و برای همه مؤسسات مالی بهصورت مطلق تعمیم داد.
شایان آرانی پایینتر بودن اهرم مالی، محدودیت رفتارهای سوداگرانه، محدودیت استفاده از مشتقات مالی و تأمین مالی مبتنی بر پشتوانه دارایی را از جمله عوامل مؤثر بر استحکام ساختاری نظام مالی اسلامی دانست و گفت: این سازوکارها بخشی از نظم احتیاطی را بهصورت درونزا در ساختار نظام مالی اسلامی ایجاد کردهاند.
وی ادامه داد: بخشی از مزیتهای نظام مالی اسلامی که در قالب الزامات اخلاقی و شرعی نهادینه شدهاند، مشابه همان کارکردی را دارند که مقررات نوین احتیاطی در نظام مالی متعارف دنبال میکنند؛ از جمله محدودیت معاملات اختصاصی، تعیین سقفهای اعتباری و نسبتهای مرتبط با تسهیلات.
نظام مالی اسلامی؛ حامی سرمایهگذاری مولد
این اقتصاددان با بیان اینکه نظام مالی اسلامی با تشویق سرمایهگذاری مولد و دلسرد کردن فعالیتهای سوداگرانه میتواند از رشد پایدار بلندمدت حمایت کند، گفت: در مقابل، نظام مالی متعارف از تجهیز سریع سرمایه، نوآوری و توسعه ابزارهای مالی حمایت میکند، اما اگر مقررات نتواند رشد بیش از حد اعتبارات و اهرم مالی را مهار کند، احتمال شکلگیری عدم تعادل و بیثباتی در نظام افزایش مییابد.
شایان آرانی خاطرنشان کرد: نظام مالی متعارف از نظر مقیاسپذیری، یکپارچگی در سطح جهانی و نقدشوندگی همچنان مزیتهای قابل توجهی دارد، اما از نظر ساختاری در برابر حبابهای بدهی، اهرم مالی بالا و ریسک سرایت ناشی از ارتباط میان ترازنامههای مؤسسات آسیبپذیرتر است.
وی در جمعبندی سخنان خود گفت: معماری مالی بهینه از منظر مقررات میتواند یک نظام ترکیبی باشد؛ به این معنا که عمق، نقدشوندگی و کارایی نظام مالی متعارف حفظ شود و در عین حال، نظم احتیاطی و سازوکارهای مهارکننده درونزای نظام مالی اسلامی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
شایان آرانی تأکید کرد: مؤثرترین معماری مالی در آینده احتمالاً چارچوبی ترکیبی و متوازن خواهد بود که کارایی و نقدشوندگی مالی متعارف را با نظم احتیاطی و بنیانهای اخلاقی نظام مالی اسلامی تلفیق کند.
