عباس علوی‌راد، کارشناس اقتصادی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایبنا با اشاره به نوسانات اخیر بازار ارز، عوامل موثر بر نوسانات نرخ ارز را دو دسته دانست و گفت: دسته نخست عوامل میان‌مدت و بلندمدت و دسته دوم عوامل کوتاه‌مدت هستند که در میان عوامل میان‌مدت و بلندمدت، رشد نقدینگی از مهم‌ترین متغیرهاست.
وی افزود: اگرچه رشد نقدینگی تا پایان سال گذشته به بالای ۵۰ درصد رسیده بود، اما بر اساس اطلاعات مربوط به رشد نقدینگی در پنج ماهه امسال، شتاب این متغیر کاهش یافته است. بنابراین، بخشی از افزایش نرخ ارز را باید در چارچوب اثرات میان‌مدت و بلندمدت متغیر‌های اقتصادی تحلیل کرد.
علوی‌راد با اشاره به جهش‌های کوتاه‌مدت نرخ ارز ادامه داد: نوسانات روزانه نرخ ارز، به‌ویژه در روز‌های اخیر، بیشتر تحت تأثیر عوامل کوتاه‌مدت قرار دارد. در این میان، محاصره دریایی ایران و جریان ورود ارز به کشور هم یکی از مهم‌ترین عوامل جهش نرخ ارز است.
وی گفت: آمار تجارت خارجی ۵ماهه کشور نیز نشان می‌دهد حجم تجارت خارجی کاهش داشته و به‌ویژه صادرات که می‌تواند جریان ورود ارز را تقویت کند، با افت همراه بوده است. این داده‌ها در جامعه منتشر می‌شود و طبیعی است که بر انتظارات فعالان اقتصادی اثر بگذارد.
محدودیت‌های تجاری چگونه به بازار ارز منتقل می‌شود؟
این کارشناس اقتصادی با اشاره به عامل سوم در نوسانات اخیر بازار ارز اظهار کرد: در کنار متغیر‌های اقتصادی و جریان ارز، باید اثرات انتظاری تحولات اخیر را نیز در نظر گرفت. اطلاعاتی که درباره محدودیت‌های تجارت خارجی، فشار‌های موجود و احتمال تشدید این محدودیت‌ها منتشر می‌شود، به‌طور مستقیم بر انتظارات اثر می‌گذارد.
علوی‌راد افزود: بخشی از التهاب فعلی بازار ارز ناشی از همین تغییر انتظارات است. در واقع، بخشی از فعالان اقتصادی و مردم، محدودیت‌هایی را که ممکن است در چند ماه آینده بر تجارت خارجی و بازار ارز ایجاد شود، زودتر در رفتار فعلی خود لحاظ می‌کنند و به نوعی آینده را به زمان حال منتقل می‌کنند.
وی تصریح کرد: بر اساس محاسباتی که انجام داده‌ام، حتی در شرایط نامطلوب و با در نظر گرفتن مجموعه این ملاحظات و اینکه در جنگ هستیم و موارد دیگر، نرخ دلار تا پایان سال می‌توانست به محدوده ۲۶۰ هزار تومان نزدیک شود؛ اما اینکه بازار در مقطع فعلی با سرعت به سمت این سطوح حرکت می‌کند، نشان می‌دهد انتظارات نقش مهمی در شتاب گرفتن روند اخیر داشته است.
یکپارچگی در سیاست‌گذاری می‌تواند به مدیریت انتظارات کمک کند
علوی‌راد درباره افزایش تقاضا در بازار ارز نیز گفت: افرادی که در شرایط فعلی برای خرید ارز هجوم می‌برند، تصویر روشنی از مسیر پیش‌روی کشور و نحوه مواجهه با شرایط موجود ندارند. شرایط امروز کشور، به‌ویژه برای مسئولان و تصمیم‌گیران، دشوار است؛ اما برای جلوگیری از شکل‌گیری رفتار‌های تهاجمی در بازار ارز، لازم است مواضع در سطوح مختلف تصمیم‌گیری تا حد امکان یکپارچه‌تر باشد.
وی ادامه داد: اختلاف نظر میان دستگاه‌های مختلف در هر نظام تصمیم‌گیری طبیعی است، اما در شرایط خاص اقتصادی، یکپارچگی بیشتر در موضع‌گیری‌ها اهمیت پیدا می‌کند. امروز اطلاعات و اظهارنظر‌های مسئولان با سرعت زیادی در فضای مجازی رصد و میان مردم منتشر می‌شود و همین مسئله می‌تواند بر انتظارات و رفتار اقتصادی آنها اثر بگذارد.
خرید ارز در سطوح بالا؛ بازدهی در برابر ریسک
این کارشناس اقتصادی با اشاره به رفتار سرمایه‌گذاران در بازار ارز اظهار کرد: افرادی که در نرخ‌های بالا وارد بازار ارز می‌شوند، باید در کنار احتمال بازدهی، ریسک این تصمیم را نیز در نظر بگیرند.
علوی‌راد گفت: اگر فردی در نرخ ۲۵۰ هزار تومان وارد بازار ارز شود، باید ببیند در کوتاه‌مدت چه میزان بازدهی می‌تواند به دست آورد و در مقابل، چه میزان ریسک متوجه سرمایه او خواهد بود. بنابراین، مهم‌ترین موضوع برای خریداران در شرایط فعلی، توجه به ریسک است؛ چرا که همان عواملی که موجب ایجاد التهاب و افزایش سریع قیمت می‌شوند، می‌توانند در صورت تغییر شرایط، به همان سرعت بر بازار اثر بگذارند.
