بازار فیزیکی بورس کالای ایران در ماه مهر ۱۴۰۵، در ۳ رینگ محصولات صنعتی، پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی، ۴۹۴ هزار میلیارد تومان ارزش معاملات و بیش از ۱۰.۵ میلیون تن حجم قرارداد را به ثبت رساند. محصولات صنعتی با حدود ۲۹۵ هزار میلیارد تومان ارزش و نزدیک به ۹ میلیون تن حجم قرارداد، بیشترین سهم را در میان این ۳ بخش داشتند. در رینگ پتروشیمی، پلی‌اتیلن با بیش از ۴۸ هزار میلیارد تومان ارزش معاملات در صدر قرار گرفت و در بخش فرآورده‌های نفتی نیز مواد سنگین پالایشی با ۴۳ هزار میلیارد تومان بیشترین ارزش معاملات را ثبت کردند. از نظر حجم، سیمان در بخش صنعتی با بیش از ۵ میلیون و ۳۶۸ هزار تن، کود و مواد شیمیایی پایه در بخش پتروشیمی با حدود ۱۶۵ هزار تن و مواد سنگین پالایشی در بخش فرآورده‌های نفتی با بیش از ۶۲۲ هزار تن، بیشترین حجم قرارداد را به خود اختصاص دادند.
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، بررسی مبادلات ماه مهر بازار فیزیکی بورس کالای ایران نشان می‌دهد ۳ رینگ محصولات صنعتی، پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی، ترکیب متفاوتی از ارزش و حجم معاملات را رقم زده‌اند. در بخش صنعتی، فلزات پایه، محصولات فولادی و کالاهای زنجیره سنگ‌آهن در کنار سیمان سهم مهمی از ارزش و حجم مبادلات داشتند. در بخش پتروشیمی، پلیمرها به‌ویژه پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن در کانون گردش مالی قرار گرفتند، در حالی که از نظر حجم، علاوه بر پلی‌اتیلن، کود و مواد شیمیایی پایه نیز جایگاه قابل توجهی داشتند. در بخش فرآورده‌های نفتی، مواد سنگین پالایشی و روغن و برش‌های روغنی سهم عمده‌ای از ارزش معاملات را به خود اختصاص دادند. مقایسه این ۳ رینگ نشان می‌دهد کالاهای پیشتاز از نظر ارزش لزوماً در رتبه‌بندی حجمی جایگاه مشابهی ندارند و بررسی هم‌زمان این دو شاخص، تصویر جامع‌تری از ترکیب مبادلات بازار فیزیکی ارائه می‌کند.
سیمان و محصولات معدنی در صدر حجم معاملات صنعتی
در ماه مهر، حجم قراردادهای محصولات صنعتی بورس کالا به ۸ میلیون و ۹۷۰ هزار تن رسید. سیمان با ثبت بیش از ۵ میلیون و ۳۶۸ هزار تن، بیشترین حجم معاملات را در میان محصولات این رینگ به خود اختصاص داد. این میزان حدود ۶۰ درصد از کل حجم قراردادهای صنعتی را تشکیل می‌دهد و جایگاه سیمان را به‌عنوان اصلی‌ترین محصول از نظر تناژ مبادلات این بخش نشان می‌دهد. پس از سیمان، گندله سنگ‌آهن با یک میلیون و ۳۷۳ هزار تن در رتبه دوم قرار گرفت و کنسانتره سنگ‌آهن نیز ۵۸۷ هزار و ۱۰۰ تن حجم قرارداد را ثبت کرد.
آهن اسفنجی با ۴۶۴ هزار تن و شمش بلوم با بیش از ۴۲۶ هزار تن، دیگر محصولات پرحجم صنعتی در ماه مهر بودند. ورق گرم نیز با ۳۵۱ هزار تن در ادامه این فهرست قرار گرفت. حجم معاملات میلگرد به ۲۳۵ هزار و ۱۸۹ تن رسید و تیرآهن نیز نزدیک به ۵۰ هزار تن قرارداد را ثبت کرد. در میان فلزات پایه، آلومینیوم با بیش از ۳۵ هزار تن و مس با ۲۲ هزار و ۶۰۵ تن معامله شدند. سایر ورق‌های فولادی شامل ورق‌های رنگی، گالوانیزه و قلع‌اندود نیز ۴۸ هزار و ۵۰۰ تن حجم قرارداد داشتند. این ترکیب نشان می‌دهد بخش مهمی از جابه‌جایی فیزیکی کالاهای صنعتی در ماه مهر به مصالح ساختمانی، محصولات معدنی و مواد اولیه زنجیره فولاد اختصاص داشته است.
مس در صدر ارزش معاملات صنعتی ایستاد
ارزش معاملات محصولات صنعتی در ماه مهر به ۲۹۴ هزار و ۸۴۰ میلیارد تومان رسید. مس با ثبت ۶۵ هزار و ۸۸۰ میلیارد تومان، بیشترین ارزش معاملات را در میان کالاهای این بخش به خود اختصاص داد. ارزش مبادلات این فلز سرخ حدود ۲۲ درصد از کل ارزش معاملات صنعتی بود. ورق گرم با ۴۴ هزار و ۲۹۸ میلیارد تومان در رتبه دوم قرار گرفت و شمش بلوم با ۳۶ هزار و ۴۱۰ میلیارد تومان جایگاه سوم را به دست آورد.
آهن اسفنجی با ۲۳ هزار و ۹۰۶ میلیارد تومان و میلگرد با ۲۲ هزار و ۸۶۳ میلیارد تومان نیز در جمع محصولات باارزش صنعتی قرار گرفتند. ارزش معاملات گندله سنگ‌آهن به ۲۱ هزار و ۸۸۷ میلیارد تومان رسید و سیمان با ۲۱ هزار و ۳۹۸ میلیارد تومان در رتبه بعدی قرار گرفت. آلومینیوم نیز ۱۷ هزار و ۸۵ میلیارد تومان ارزش معامله را ثبت کرد. در ادامه جدول، سایر ورق‌های فولادی با ۸ هزار و ۷۵۵ میلیارد تومان و کنسانتره سنگ‌آهن با ۷ هزار و ۸۵۱ میلیارد تومان قرار گرفتند. کنسانتره فلزات گران‌بها نیز با وجود حجم قرارداد فقط ۷۶ تن، ۶ هزار و ۳۷۵ میلیارد تومان ارزش معامله داشت. این تفاوت میان رتبه‌بندی ارزش و حجم، به‌ویژه در محصولاتی مانند مس و کنسانتره فلزات گران‌بها، نشان می‌دهد ارزش واحد کالا نقش مهمی در تعیین جایگاه آن در گردش مالی بازار دارد.
پلی‌اتیلن پیشتاز حجم معاملات پتروشیمی شد
در بخش محصولات پتروشیمی، حجم قراردادهای ماه مهر به حدود ۶۲۰ هزار و ۷۵۴ تن رسید. پلی‌اتیلن با بیش از ۲۴۸ هزار تن، بیشترین حجم مبادلات را به خود اختصاص داد و به‌تنهایی حدود ۴۰ درصد از حجم قراردادهای این بخش را تشکیل داد. کود و مواد شیمیایی پایه با بیش از ۱۶۵ هزار تن در رتبه دوم قرار گرفتند. پلی‌پروپیلن با حدود ۶۰ هزار و ۲۸۹ تن در جایگاه بعدی ایستاد و مواد اولیه آروماتیکی و مونومرها نیز بیش از ۳۲ هزار تن حجم قرارداد را ثبت کردند.
گلایکول‌ها با ۲۷ هزار و ۶۹۰ تن و پلی‌استایرن با حدود ۲۶ هزار و ۸۶۸ تن در ادامه جدول قرار گرفتند. حجم معاملات پلی‌استر و الیاف به حدود ۱۹ هزار و ۵۶۹ تن رسید و پی‌وی‌سی و محصولات مرتبط نیز بیش از ۱۹ هزار تن معامله شدند. سایر مواد شیمیایی با نزدیک به ۱۲ هزار و ۹۴۵ تن، در کنار این گروه‌ها قرار گرفتند. در این میان، حجم قرارداد کود و مواد شیمیایی پایه، با وجود قرار گرفتن در رتبه دوم حجمی، از بسیاری از محصولات پلیمری بیشتر بود. این موضوع نشان می‌دهد ترکیب تقاضا در بازار پتروشیمی تنها به پلیمرها محدود نبوده و مواد شیمیایی پایه نیز سهم قابل توجهی از مبادلات فیزیکی را به خود اختصاص داده‌اند.
پلی‌اتیلن بیشترین ارزش معاملات پتروشیمی را ثبت کرد
ارزش معاملات محصولات پتروشیمی در ماه مهر به ۱۲۴ هزار و ۲۶۸ میلیارد تومان رسید. پلی‌اتیلن با ۴۸ هزار و ۲۸۷ میلیارد تومان در صدر جدول قرار گرفت و نزدیک به ۳۹ درصد از ارزش کل معاملات این بخش را به خود اختصاص داد. پلی‌پروپیلن با ۲۲ هزار و ۸۳۴ میلیارد تومان در رتبه دوم ایستاد و مواد اولیه آروماتیکی و مونومرها با ۱۰ هزار و ۹۶۲ میلیارد تومان در جایگاه سوم قرار گرفتند.
کود و مواد شیمیایی پایه با ۹ هزار و ۴۷۰ میلیارد تومان، پلی‌استایرن با ۷ هزار و ۸۸۹ میلیارد تومان و پلی‌استر و الیاف با ۷ هزار و ۲۷۷ میلیارد تومان، دیگر محصولات باارزش این بخش بودند. ارزش معاملات پی‌وی‌سی و محصولات مرتبط نیز به ۶ هزار و ۶۲۱ میلیارد تومان رسید. سایر مواد شیمیایی با ۳ هزار و ۹۴۶ میلیارد تومان و گلایکول‌ها با ۳ هزار و ۹۱ میلیارد تومان در ادامه جدول قرار گرفتند. پلیمرهای مهندسی و سایر پلیمرها نیز ۲ هزار و ۲۶ میلیارد تومان ارزش معامله داشتند. مقایسه ارزش و حجم معاملات نشان می‌دهد پلی‌اتیلن در هر ۲ شاخص جایگاه نخست را حفظ کرده است، اما در محصولاتی مانند کود و مواد شیمیایی پایه، سهم از حجم معاملات به‌مراتب بیشتر از سهم از ارزش معاملات بوده است. در مقابل، برخی محصولات پلیمری با حجم پایین‌تر، ارزش معاملاتی قابل توجهی را ثبت کرده‌اند.
مواد سنگین پالایشی در صدر حجم معاملات فرآورده‌های نفتی
در بخش فرآورده‌های نفتی، حجم قراردادهای ماه مهر به ۹۳۷ هزار و ۴۹۵ تن رسید. مواد سنگین پالایشی با ۶۲۱ هزار و ۹۴۵ تن، بیشترین حجم مبادلات را به خود اختصاص دادند و حدود دوسوم از کل حجم قراردادهای این بخش را تشکیل دادند. روغن و برش‌های روغنی با ۲۶۵ هزار و ۹۴۳ تن در رتبه دوم قرار گرفتند. فاصله حجمی این ۲ گروه با سایر محصولات نشان می‌دهد بخش عمده مبادلات فیزیکی فرآورده‌های نفتی در ماه مهر در همین ۲ گروه متمرکز بوده است.
گوگرد با ۳۱ هزار و ۹۰ تن در رتبه بعدی قرار گرفت و حجم قراردادهای قیر به ۱۴ هزار و ۹۵۵ تن رسید. واکس و پارافین نیز با ۳ هزار و ۵۶۲ تن، کمترین حجم قرارداد را در میان محصولات درج‌شده در جدول ثبت کردند. در مجموع، مواد سنگین پالایشی و روغن و برش‌های روغنی روی‌هم بیش از ۸۸۷ هزار تن قرارداد داشتند و بخش عمده تناژ مبادلات این گروه را تشکیل دادند.
مواد سنگین پالایشی بیشترین ارزش معاملات را به خود اختصاص دادند
ارزش معاملات فرآورده‌های نفتی در ماه مهر به ۷۴ هزار و ۵۸۴ میلیارد تومان رسید. مواد سنگین پالایشی با ۴۲ هزار و ۵۸۷ میلیارد تومان، در رتبه نخست قرار گرفتند و بیش از ۵۷ درصد از ارزش کل معاملات این بخش را به خود اختصاص دادند. روغن و برش‌های روغنی با ۲۶ هزار و ۸۵۲ میلیارد تومان در جایگاه دوم ایستادند. این ۲ گروه در مجموع بیش از ۶۹ هزار میلیارد تومان ارزش معامله را ثبت کردند و سهم اصلی را در گردش مالی فرآورده‌های نفتی داشتند.
پس از این ۲ گروه، گوگرد با ۳ هزار و ۶۳۳ میلیارد تومان ارزش معامله قرار گرفت. ارزش معاملات قیر به یک هزار و ۸۰ میلیارد تومان رسید و واکس و پارافین با ۴۳۱ میلیارد تومان در رتبه آخر جدول ایستادند. هم‌زمانی صدرنشینی مواد سنگین پالایشی در ارزش و حجم معاملات، در کنار جایگاه دوم روغن و برش‌های روغنی در هر ۲ شاخص، نشان می‌دهد بخش عمده ارزش و تناژ معاملات فرآورده‌های نفتی در ماه مهر به این ۲ گروه محصول اختصاص داشته است.
۳ رینگ معاملاتی، ۳ الگوی متفاوت در معاملات ماهانه
مقایسه عملکرد ۳ بخش بازار فیزیکی بورس کالا در ماه مهر نشان می‌دهد محصولات صنعتی از نظر ارزش و حجم معاملات، بزرگ‌ترین بخش بازار بوده‌اند. در این بخش، مس بیشترین ارزش را ثبت کرد، در حالی که سیمان از نظر تناژ فاصله قابل توجهی با سایر محصولات داشت. در بخش پتروشیمی، پلی‌اتیلن در هر دو شاخص ارزش و حجم صدرنشین بود، اما کود و مواد شیمیایی پایه نیز در حجم قراردادها جایگاه مهمی داشتند. در بخش فرآورده‌های نفتی نیز مواد سنگین پالایشی و روغن و برش‌های روغنی سهم اصلی را از ارزش و حجم مبادلات به خود اختصاص دادند.