انرژی

بحران بقا در تولد ۶۰ سالگی اوپک

در یک ۲۰۲۰ معمولی، اعضای اوپک می توانستند در بغداد گردهم جمع شده و سالگرد ۶۰ سالگی تاسیس این گروه را جشن بگیرند اما مانند بسیاری دیگر از رویدادهای امسال، شیوع ویروس کرونا مانع از برگزاری این مراسم شد.

به گزارش پایگاه خبری آرمان اقتصادی، این بلوک تولیدکننده نفت که حتی در زمان جنگ میان اعضایش، موفق شده بود دیدارهایش را برگزار کند، مجبور شد جشن ۶۰ سالگی خود را لغو کند. این موضوع نشان می دهد شاید پاندمی ویروس کرونا بزرگترین تهدید متوجه موجودیت اوپک باشد.

اقتصادهای جهانی در تلاش برای وفق پیدا کردن با پاندمی ویروس کرونا هستند و ممکن است تقاضا برای نفت آسیب دائمی ببیند. بسیاری از دولتها شرایط فعلی را فرصتی برای تسریع اهداف گذار انرژی بلندپروازانه خود می بینند.

سیزده عضو اوپک با روسیه و ۹ تولیدکننده دیگر برای اجرای توافق کاهش تولید چشمگیر متحد شدند و کمک کردند قیمتها از رکورد پایین تاریخی در بهار امسال به محدوده ۴۰ دلار صعود کنند. اما ورای بحران فعلی، اوپک برای شکوفایی در یک دهه آینده و ادامه حیات، باید با واقعیتهای تلخی روبرو شود.

فریدون فشارکی، تحلیلگر موسسه “فکتس گلوبال انرژی” در این باره گفت: در شرایط بحرانی مانند وضعیت فعلی، اوپک ثابت کرد که یک نهاد ضروری است اما آینده متفاوت است. این موسسه انتظار دارد که تقاضا برای بنزین و دیزل در سال ۲۰۳۲ به اوج برسد.

این تحلیلگر اظهار کرد: پس از سال ۲۰۴۰ ممکن است به اوپک نیازی نداشته باشیم اما تا آن زمان همچنان به این گروه نیازمندیم.

اوپک هم به نوبه خود نسبت به نقشش در بازار انرژی مطمئن مانده است. این گروه با به چالش کشیدن بسیاری از پیش بینیهایی که در طول تاریخ اوپک درباره مرگش نوشته شد، تاکید کرده که نفت سوخت ضروری در آینده خواهد ماند و از تلاشهای مدافعان محیط زیست برای تعطیلی تولید نفت انتقاد و اعلام کرده که فقیرترین کشورهای جهان بیشترین آسیب را از این اقدام خواهند دید.

اوپک قرار است گزارش “دورنمای نفت جهان” را که شامل پیش بینیهای پساکرونایی بلندمدت است، در اکتبر منتشر کند.

محمد بارکیندو، دبیرکل اوپک به پلاتس گفت: چالشهایی که زمین با آن روبرست مستلزم راهکارهای جامعهی است که شامل منبع انرژی به تنهایی نمی شود.

منافع مشترک و اهداف رقابتی

اوپک در سال ۱۹۶۰ توسط پنج کشور ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا پس از نشست پنج روزه در عراق تاسیس شد.

اوپک که از کاهش قیمت تحمیل شده از سوی شرکتهای نفت بین المللی به خشم آمده بود، در تلاش برای حمایت از منافع مالی اعضا از طریق اعمال نفوذ جمعی برخاست. با رشد اعضای این گروه به ۱۵ کشور در سه قاره جهان، ماموریت اوپک به دستیابی به قیمت منصفانه برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان تغییر یافت. این گروه از طریق مکانیزمهای متنوعی به این منظور پرداخته اما همیشه موفق نبوده است.

اوپک گاهی هم تلاش کرد از تولید نفت برای اهداف سیاسی استفاده کند که بارزترین نمونه آن تحریم نفت عربی در دهه ۱۹۷۰ بود.

نفوذ اوپک بر بازار نفت، دیدارهای وزیران این گروه را به یکی از مهمترین رویدادهای بازار نفت تبدیل کرد که در آن صدها خبرنگار شرکت می کنند.

اوپک در اوج خود بیش از نیمی از عرضه نفت جهان را تحت کنترل داشت اما با ظهور کشورهای تولیدکننده بیشتر، سهم بازار این گروه به یک سوم تقلیل یافت و اوپک را وادار ساخت برای حفظ اثربخشی خود از سال ۲۰۱۷ به همکاری با روسیه و ۹ تولیدکننده دیگر بپردازد.

با چنین تنوع عضویت و گاهی اهداف رقابتی، اوپک و اکنون گروه اوپک پلاس گاهی بین دفاع از سهم بازار و حمایت از قیمتها سردرگم مانده است. این گروه در چند سال گذشته به اجرای کاهش تولید داوطلبانه برای کمک به توازن بازار پرداخته و همزمان با نگرانی به رقیبان خود در آمریکا چشم دوخته است.

ارزیابی آینده اوپک

رقابت تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا در طی یک دهه گذشته موجودیت اوپک را به چالش کشید هر چند که این گروه برای اجتناب از شکایتهای ضدانحصارطلبی، اهمیت رو به رشد رقیبانش را کم اهمیت شمرد.

تولید نفت آمریکا تا زمان شیوع ویروس کرونا مدام در حال افزایش بود و تلاشهای اوپک برای تقویت قیمتها از طریق کاهش داوطلبانه تولید را خنثی کرده و باعث افزایش کسری بودجه اعضای این گروه شده بود.

به گفته کامل الحرمی، تحلیلگر نفت مستقل کویتی، هر چند پس از پاندمی ویروس کرونا نفت شیل آمریکا ممکن است هرگز به اوجش در اوایل سال ۲۰۲۰ برنگردد اما همچنان عامل تاثیرگذاری خواهد بود و دینامیسمهای اوپک را برای همیشه تغییر داده است. در گذشته این اوپک بود که قدرت واقعی و تهدید به شمار می رفت اما اکنون دیگر تهدیدی برای آمریکا نیست.

در مواجهه با رقابت آمریکا، اوپک به شرق آسیا چشم دوخته و بسیاری از اعضای بزرگ این گروه در حال انجام سرمایه گذاریهای قابل توجه در پالایشگاههای نفت و پتروشیمی برای حفظ بازار رو به رشدشان هستند. اما پاندمی باعث شده در ساخت برخی از این پالایشگاهها به دلیل ابهامات پیرامون روند احیای نفت بازنگری شود.

بر اساس گزارش پلاتس، اوپک با تکیه بر هزینه های اندک تولید و ذخایر عظیمش به عنوان یک برتری رقابتی، به تولید نفت در شرایطی که بازار تقاضا اوج پایینتری پیدا کرده است، ادامه می دهد در حالی که رقیبان پرهزینه اش از میدان بدر می شوند.

با این حال مسیر آینده اوپک مبهم تر شده است. کووید ۱۹ ممکن است تنها یک سرفه سخت در بازار نفت باشد که تشنجهای زیادی را در طول ۶۰ سال حیات اوپک تجربه کرده است. اما اگر معلوم شود که کووید ۱۹ یک بیماری طولانی مدت است، ممکن است اوپک دیگر علاجی برای آن پیدا نکند.

انتهای پیام

منبع

ایسنا

  کد خبر
535511
کلیدواژه‌ها

اخبار مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن